Het afsteken van vuurwerk is een jarenlange traditie die voor veel mensen onlosmakelijk verbonden is met de jaarwisseling. Maar achter die traditie schuilt een harde realiteit: elk jaar belanden er door het vuurwerk honderden mensen met ernstig letsel in het ziekenhuis. Mede daarom heeft de Eerste Kamer afgelopen zomer ingestemd met een landelijk verbod op het afsteken van consumentenvuurwerk. Een eerder voorstel uit 2022 haalde het niet, maar nu is het verbod er wel door. Het verbod zal naar alle waarschijnlijkheid ingaan vanaf de jaarwisseling 2026/2027.
De cijfers liegen niet
Tijdens de afgelopen jaarwisseling (2024/2025) moesten ruim 1.200 mensen medisch behandeld worden vanwege letsel dat zij opliepen als gevolg van consumentenvuurwerk. Jongeren zijn opvallend vaak slachtoffer. Brandwonden, oogschade en blijvend letsel aan handen en vingers zijn de meest voorkomende gevolgen. Wat opvalt is dat de slachtoffers niet altijd de personen zijn die het vuurwerk zelf afstaken, het gaat vaak juist om omstanders.
Wie draait op voor de schade?
De wet is duidelijk: wie iets gevaarlijks of verboden doet en daardoor schade veroorzaakt, moet die schade in beginsel vergoeden. Dat vloeit voort uit artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek. In de praktijk is het echter vaak een stuk lastiger om te bewijzen wie precies aansprakelijk is voor letsel door het afsteken van consumentenvuurwerk. Een slachtoffer van letsel door vuurwerk van een ander dient te bewijzen dat die ander handelde in strijd met “hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt”, oftewel de maatschappelijke zorgvuldigheid, door het vuurwerk op een bepaalde manier af te steken. Bijvoorbeeld door aan te tonen dat die ander de voorschriften voor het afsteken van de vuurpijl niet had nageleefd.
Bij de beoordeling van de vraag of iemand verwijtbaar heeft gehandeld spelen de in de rechtspraak ontwikkelde ‘kelderluikcriteria’ een rol. Om te bepalen of sprake is van onrechtmatige daad dienen de volgende vragen te worden beantwoord.
- Kon worden verwacht dat letsel aan iemand zou worden toegebracht door op een bepaalde manier vuurwerk af te steken?
- Was de kans groot op deze manier letsel aan iemand zou worden toegebracht?
- Was er kans op ernstig letsel?
- Was het eenvoudig om maatregelen te nemen om het ongeval te voorkomen?
Als deze vragen (grotendeels) bevestigend worden beantwoord, kan worden geconcludeerd dat het afsteken van het vuurwerk op die manier onrechtmatig was en moet de dader de schade die een ander daardoor had geleden vergoeden. In de praktijk kan dit zorgen voor lastige discussies over de vraag of in strijd is gehandeld met de maatschappelijke zorgvuldigheid.
Na het verbod
Wanneer het verbod ingaat, zal het verhalen van (letsel)schade door consumentenvuurwerk naar verwachting een stuk eenvoudiger worden. Het afsteken van consumentenvuurwerk wordt met het verbod immers per definitie “een doen in strijd met een wettelijke plicht”. Aansprakelijkheid op basis van artikel 6:162 BW zal dus sneller worden aangenomen.
Ons advies
Aankomende jaarwisseling zal de laatste keer zijn dat we massaal consumentenvuurwerk kunnen afsteken. Geniet hier daarom extra van, maar ben wel voorzichtig. Vuurwerk is en blijft gevaarlijk en onvoorspelbaar en kan leiden tot heftig en blijvend letsel. Heb je vragen over letselschade? Neem dan contact op met mij of een mijn collega’s van de sectie letselschaderecht.
Wij wensen u een fijne en veilige jaarwisseling!
Waar kunnen we jou mee helpen?
Heb je vragen of hebben we je al overtuigd? Neem vrijblijvend contact met ons op.
