De rechter kan een zaak ambtshalve doorhalen als er gedurende een langere tijd geen proceshandelingen zijn verricht. De term ‘doorhaling’ (of royement) doet vermoeden, dat de procedure daarmee definitief tot een einde komt. Dat hoeft echter niet het geval te zijn.

Doorhaling en hervatting van de procedure

Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering bepaalt in artikel 246 met zo veel woorden dat de enkele doorhaling van de zaak geen rechtsgevolgen heeft. Dat wil zeggen dat doorhaling de procedure niet definitief beëindigt. Weliswaar houdt de procedure bij de rechtbank of het gerechtshof op dat moment op, maar dat neemt niet weg dat één van de partijen de zaak op elk gewenst moment opnieuw kan opbrengen. De procedure wordt dan hervat op het punt waarop deze zich op het moment van de doorhaling bevond. Doorgehaalde procedures blijven dus eigenlijk sluimeren. De vraag rijst hoe lang een doorgehaalde procedure op die manier kan voortbestaan.

Verjaring

De wet kent verschillende verjaringstermijnen. Veel vorderingen (bijvoorbeeld die tot nakoming van een contractuele verplichting of tot schadevergoeding) hebben een verjaringstermijn van vijf jaar. Om te voorkomen dat een vordering door verjaring niet langer opeisbaar is, kan die termijn worden gestuit door bijvoorbeeld het aanhangig maken van een gerechtelijke procedure. Hoe lang de rechtszaak ook duurt, als de vordering wordt toegewezen, dan is deze gewoon opeisbaar. Als de procedure eindigt zonder dat de vordering wordt toegewezen en geen hoger beroep wordt ingesteld, dan wordt de stuiting in beginsel geacht niet te hebben plaats gevonden. Dit is alleen anders als binnen zes maanden na het onherroepelijk worden van de uitspraak of het op andere wijze eindigen van de procedure een nieuwe eis wordt ingesteld en die eis wordt toegewezen. Dan is de verjaring (alsnog) gestuit. Dit is bepaald in artikel 316 van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek.

Samenloop van doorhaling en verjaring; de Hoge Raad

Onlangs heeft de Hoge Raad zich gebogen over de vraag of een doorgehaalde gerechtelijke procedure de verjaring van de rechtsvordering blijvend stuit. In de betreffende bestuurdersaansprakelijkheidskwestie werd in 2009 schadevergoeding geëist, nadat de eerdere procedure begin 1999 was doorgehaald. De aangesproken bestuurder verweerde zich met een beroep op verjaring; sinds de doorhaling was immers een periode van maar liefst tien jaar verstreken. Het gerechtshof stelde de bestuurder in het gelijk. De Hoge Raad oordeelde echter dat de enkele doorhaling van een procedure niet meebrengt dat de procedure “op andere wijze is geëindigd” in de zin van het voornoemde artikel en dat het dus niet per definitie nodig is om binnen zes maanden na doorhaling een nieuwe eis in te stellen. Een doorgehaalde procedure kan de verjaring in principe dus tot in lengte van dagen stuiten!

Remedie

De doorhaling op zichzelf maakt dus geen definitief einde aan het geding en levert een blijvende verjaring van de rechtsvordering op. Dit geldt echter niet als uit de feiten en omstandigheden blijkt dat partijen een andere bedoeling hebben gehad. Als procespartijen een gerechtelijke procedure voor eens en voor altijd willen beëindigen, is het daarom van belang om dat met zo veel woorden in een schriftelijke overeenkomst vast te leggen. In dat geval zullen de partijen de procedure niet eenzijdig kunnen hervatten en zal de verjaringstermijn van de vordering aanvangen (zo die vordering door die overeenkomst niet teniet is gegaan).