Wat zijn de belangrijkste wijzigingen?

De DNR 2025 aanzienlijk compacter is geformuleerd en beter aansluit bij actuele ontwikkelingen, waaronder digitalisering en het gebruik van AI. Vooral de bepalingen over aansprakelijkheid, auteursrecht, constructieve veiligheid en kwaliteitsborging verdienen aandacht.

Wat verandert er aan de aansprakelijkheid van de adviseur?

De aansprakelijkheidsregeling is in de kern gelijk gebleven, maar op zes punten zijn er relevante wijzigingen.

Ingebrekestelling en verzuim

Opvallend is dat de DNR 2025, al dan niet onbewust, afwijkt van het wettelijke regime van verzuim. Verzuim betekent dat een partij juridisch gezien te laat is met nakomen, waardoor zij schadevergoeding verschuldigd kan worden. Meestal is daarvoor eerst een ingebrekestelling nodig: een schriftelijk ultimatum waarin de adviseur een redelijke termijn krijgt om zijn verplichtingen alsnog na te komen (art. 6:82 BW).

De wet gaat er echter van uit dat verzuim in sommige gevallen ook zónder ingebrekestelling intreedt (art. 6:83 BW). De DNR 2011 sluit daarbij aan. Onder de DNR 2025 lijkt de opdrachtgever de adviseur altijd schriftelijk in gebreke te moeten stellen. Dat is alleen anders als nakoming blijvend onmogelijk is, of als een fatale termijn (een vaste uiterste datum) is overschreden.

Omvang van de aansprakelijkheid

In beide regelingen is de schadevergoeding gemaximeerd tot de hoogte van de advieskosten, met een maximum van € 1 miljoen, dan wel € 2,5 miljoen. Ook de minimale aansprakelijkheid bij consumenten van € 75.000,- blijft gehandhaafd.

Directe schade

Onder de DNR 2011 is de adviseur alleen aansprakelijk voor ‘directe schade’. Die term is in de DNR 2025 vervallen; in plaats daarvan sluit de regeling aan bij de wettelijke causaliteitsregeling (art. 6:98 BW). De adviseur is dan aansprakelijk voor schade die zo nauw samenhangt met zijn fout dat die hem kan worden toegerekend.

Ter verduidelijking, en in aanvulling op de uitsluitingen in de DNR 2011, bepaalt de DNR 2025 bovendien dat imagoschade, rentederving, vertragingsschade en schade door een cyberincident niet onder de aansprakelijkheid van de adviseur vallen.

Waarschuwingsplicht

Ook de waarschuwingsplicht van de adviseur voor de door de opdrachtgever aangeleverde zaken is aangepast. Daar waar de adviseur in de DNR 2011 ‘slechts’ hoefde te waarschuwen voor fouten of gebreken, is dit in de DNR 2025 aangepast tot zaken die de adviseur opmerkte of had behoren op te merken. Dat lijkt een verruiming van de waarschuwingsplicht te impliceren.

Vervaltermijnen

In de DNR 2025 zijn de vervaltermijnen vereenvoudigd. De vervaltermijn van vijf jaar na voltooiing of opzegging van de overeenkomst blijft gehandhaafd. In de DNR 2011 was echter nog expliciet geregeld dat de opdrachtgever binnen bekwame tijd diende te klagen én binnen twee jaar na klagen een procedure op te starten, bij gebreke waarvan zijn rechten vervielen.

In de praktijk wordt deze methode vaak als belemmering ervaren nu het goed kan zijn dat partijen nog in minnelijk overleg zijn op het moment dat de vervaltermijn van twee jaar verstrijkt. De DNR 2025 laat deze systematiek los, en hanteert enkel de vervaltermijn van vijf jaar. Dit laat echter de wettelijke klachtplicht (art. 6:89 BW) onverlet.

Derdenadviseurs

In de DNR 2011 staat ten slotte nog een regeling opgenomen voor derdenadviseurs, waarbij de adviseur onder omstandigheden aansprakelijk kon zijn voor de ingeschakelde derde. Die regeling is onder de DNR 2025 vereenvoudigd. De adviseur is aansprakelijk voor door hem ingeschakelde derdenadviseurs en niet voor de door de opdrachtgever voorgeschreven derdenadviseurs.

Bij wie liggen de auteursrechten?

Onder de DNR 2011 werden alle door de adviseur afgegeven documenten eigendom van de opdrachtgever, die de documenten met inachtneming van de intellectuele eigendomsrechten van de adviseur mocht gebruiken. Over met name het recht op verzet van de adviseur tegen aantastingen van het werk (art. 25 Auteurswet) die tot reputatieschade zouden kunnen leiden is het nodige geprocedeerd. 

Deze regeling is onder de DNR 2025 gewijzigd. De DNR 2025 bepaalt dat alle intellectuele eigendomsrechten exclusief bij de adviseur berusten. De opdrachtgever krijgt enkel een niet-exclusieve, niet-overdraagbare en onherroepelijke gebruikslicentie. Hergebruik vraagt schriftelijke toestemming, naamsvermelding en een aanvullende vergoeding. Het meest in het oog springt de niet-overdraagbaarheid, wat bij rechtsopvolging tot problemen kan leiden.

Wel geldt dat onder de DNR 2025 de adviseur zich niet kan verzetten tegen noodzakelijke aanpassingen vanwege gewijzigde wet- en regelgeving, veiligheid of duurzame herbestemming, mits het auteursrecht wordt gerespecteerd.

Wat is er nieuw over constructieve veiligheid?

In de DNR 2025 is een nieuwe regeling opgenomen voor constructieve veiligheid. Op grond hiervan dient de opdrachtgever een eindverantwoordelijke aan te wijzen voor het constructieve ontwerp. Ook wordt beoogd te regelen dat partijen de verantwoordelijkheden voor de constructieve veiligheid in de overeenkomst verdelen en coördineren. 

Ook zijn de verantwoordelijkheden en de aansprakelijkheid van de adviseur, voor zover de opdracht (mede) ziet op de constructieve veiligheid, nader ingekleed.

Wat betekent de Wkb voor de adviseur?

Sinds 1 januari 2024 geldt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Deze wet moet de bouwkwaliteit verbeteren. Voor eenvoudige bouwwerken (gevolgklasse 1) controleert niet langer de gemeente, maar een onafhankelijke kwaliteitsborger of het bouwwerk aan de bouwtechnische regels voldoet. Daarnaast is de aansprakelijkheid van de aannemer voor gebreken na oplevering aangescherpt.

Vanwege de Wkb is in de DNR 2025 een nieuwe regeling opgenomen die de werkzaamheden, verplichtingen en aansprakelijkheid van de adviseur nader regelt. Daarbij springt in ieder geval in het oog dat de adviseur nooit aansprakelijk kan zijn voor het verkrijgen en behouden van vergunningen, voor de inhoud, kwaliteit of rechtmatigheid van een ontwerp van een derde en voor de uitvoering en bouwkwaliteit van het te realiseren bouwwerk.

Is maatwerk nog nodig?

Hoewel de DNR 2025 kort, bondig en actueel gemaakt is, is de set voorwaarden nog verre van evenwichtig te noemen. Hierbij kan in ieder geval worden gedacht aan de aansprakelijkheidsregeling (hoofdstuk 14 DNR 2025), de opzeggingsregeling (hoofdstuk 18 DNR 2025) en de auteursrechtelijke bepalingen (hoofdstuk 9 DNR 2025). 

Gevolg is dat opdrachtgevers in de praktijk veelal zullen willen afwijken van onder andere de beperkingen in de aansprakelijkheid van de adviseurs, zowel waar het gaat om de omvang (tot het honorarium) als de vervaltermijnen, de eenvoudige opzegmogelijkheden van de adviseur en een regeling rondom het gebruik van mogelijk auteursrechtelijk beschermde stukken zoals ontwerptekeningen of constructieberekeningen.

Maatwerk blijft aldus nodig. 

Wil je weten of de DNR 2025 past bij jouw project, of wil je de voorwaarden laten aanpassen? Neem contact op.