Wat is smartengeld?

Smartengeld is een financiële vergoeding voor immateriële schade. Daarmee wordt bedoeld gederfd levensgenot, pijn, ontsiering van het lichaam en aantasting van de eer en goede naam. Het gaat dus om emotionele, lichamelijke en psychische schade. Van oudsher heeft smartengeld twee doelen: het compenseren van aangedaan nadeel en het bieden van genoegdoening. Smartengeld kan dus worden gebruikt om te compenseren voor bijvoorbeeld de tijd die je kwijt bent aan medische behandelingen, voor blijvende beperkingen of voor een gemiste vakantie.

De Mallorca zaak

De Mallorca zaak gaat over excessief uitgaansgeweld in de nacht van 13 op 14 juli 2021 op Mallorca, waar meerdere Nederlandse jongeren bij betrokken waren. Een van de slachtoffers is vermoedelijk na de eerste klap al bewusteloos. Na vijf dagen in het ziekenhuis te zijn opgenomen, overlijdt hij. Al die tijd is hij niet bij bewustzijn geweest (in coma).

Geen compensatie als je bewusteloos bent

Aan de Hoge Raad is gevraagd of slachtoffers die in coma overlijden, zonder bij bewustzijn te komen, recht hebben op smartengeld. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat die slachtoffers geen recht hebben op smartengeld.

De Hoge Raad legt uit dat het doel van smartengeld compensatie van leed is. Als iemand zich niet bewust is van wat er is gebeurd, kan smartengeld volgens de Hoge Raad zijn pijn of verdriet niet verzachten. Daarom heeft diegene ook geen recht op smartengeld.

Beperkte toepassing

Deze uitspraak gaat specifiek over slachtoffers die overlijden in coma zonder tekenen van bewustzijn. Dat betekent dat slachtoffers in coma die wel tekenen van bewustzijn laten zien wel recht kunnen hebben op smartengeld. Ook slachtoffers die uit hun coma ontwaken hebben recht op smartengeld.

Nieuwe koers

Deze uitspraak wijkt af van de praktijk, waarin wel een recht op smartengeld werd aangenomen. In 2013 heeft rechtbank Midden-Nederland geoordeeld dat een slachtoffer in coma, die daarna is overleden (ook) vanwege de genoegdoeningsfunctie recht heeft op smartengeld. Daarnaast wordt aangenomen dat smartengeld ook een vorm van erkenning is, ervoor zorgt dat onrechtmatige gedragingen worden voorkomen (preventie) en laat zien dat bepaald gedrag wordt afgekeurd. De Hoge Raad heeft zich er (nog) niet over uitgelaten of deze functies van smartengeld alsnog een aanspraak op smartengeld rechtvaardigen.

Wel affectieschade en vergoeding materiële schade

Hoewel slachtoffers die in coma overlijden geen recht hebben op smartengeld, krijgen zij wel een vergoeding van de kosten die worden gemaakt om hun situatie te verlichten of hun herstel te bespoedigen. Dat wordt dus niet met smartengeld vergoed, maar als een eigen schadepost.

Daarnaast hebben sommige nabestaanden recht op affectieschade. Ook andere materiële schade (begrafeniskosten en verlies van levensonderhoud) komen voor vergoeding in aanmerking.

Hulp nodig?

Ben jij slachtoffer of nabestaande en wil je weten of je recht hebt op schadevergoeding? Neem dan contact op met mij of mijn collega’s van de sectie letselschaderecht. Wij helpen je graag.