Recent kreeg ik een vraag van een architect over de bouw van een nieuwbouwcomplex. Deze had ooit de vraag gehad om een ontwerp te maken, VO en DO. Nadat het DO gereed was besloot de ontwikkelaar (nog) niet te bouwen. De crisis-tijger had toegeslagen, ook voor deze ontwikkelaar. De architect had ook nog een factuur openstaan. De architect liet destijds de discussie omtrent de factuur rusten in de hoop dat er later alsnog zou worden gebouwd.

Het project ligt vervolgens een tijdje op de plank van de ontwikkelaar en deze vatte het idee op de bouw weer op te pakken, helaas met een andere architect en qua het fatsoen om de factuur te betalen? U raadt het al. Deze factuur bleef ook openstaan.

Het ontwerp van de nieuwe architect was nagenoeg gelijk, met een paar minuscule wijzigingen aan de voorzijde van het complex. Naast het feit dat dit gevoelsmatig niet bijster netjes is tegenover de architect heeft de architect een aantal middelen om orde op zaken te stellen. Kern is het auteursrecht.

De architect kan de bouw tegenhouden en een bouwstop vragen. In ieder geval totdat de opdrachtgever aan al zijn financiële verplichtingen tegenover de architect heeft voldaan conform -in dit geval- De Nieuwe Regeling (DNR 2005). Belangrijk is wel snel te handelen, nl. voordat de bouw feitelijk is gestart.

Daarnaast is het niet zonder meer toegestaan om zonder overleg met de architect wijzigingen aan het gebouw aan te brengen. Dit heet aantasting of verminking van het auteursrecht. De opdrachtgever kan gedwongen worden om bouwtekeningen te verstrekken aan de architect, zodat deze kan beoordelen of zijn rechten worden geraakt. In principe mag de architect zich verzetten tegen elke wijziging, tenzij dat verzet niet redelijk is. Het moge duidelijk zijn dat het uiteindelijk de rechter of raad van arbitrage is die bepaalt of verzet redelijk is of niet.

Meer in het algemeen kan geconcludeerd worden dat bij een vermoeden van schending van het auteursrecht niet te lang gewacht moet worden met handelen. Voor opdrachtgevers die afscheid willen nemen van een architect en wel op het ontwerp willen voortborduren geldt dat het van belang is met de architect uit te onderhandelen dat het ontwerp tegen een passende vergoeding mag worden gebruikt en gewijzigd.